Usta şairden ‘yayan yapıldak’ denemeler

Avare, Bavul, Ceylan, Çelebi, Islık, Lirik, Orman, Nar, Piyade, Seyyah, Yörük, Şark üzere tek sözlük başlıklarıyla her biri alfabenin bir harfine denk düşen taşıyan 29 denemenin yer aldığı bu ‘yolyazı’ kitabı okuruna her sayfasında farklı farklı düşler üretiyor…

ATNER AY

Birkaç yıl evvel sık sık İstiklâl Caddesi’nde ve Akarsu Yokuşu’nda karşılaşırdık. Sonra ‘kayboldu’, merâk ettiğimden, kırk yıllık müşterek dostumuz Adnan Özer’e ve mahalleden komşusu Ahmet Zeki Pamuk’a sordum. Cihangir’den taşındığını biliyorlardı lakin, nereye taşındığını bilmiyorlardı. Bu taşınmaya, Haydar ağabeyleri artık onlara her sabah mama getiremez olduğundan, en fazla Cihangir’in sokak kedileri için üzüldüğümü söylemeliyim. Aslında o semtte hayli ‘çılgın’ kedici yaşadığından, hüznümün birazcık yersiz olduğunun da farkındaydım. Ancak, Haydar Ergülen nereye taşındıysa, oranın cümle ‘gönülgezen’ kedilerinin yeni bir ‘arkadaş’ kazandıklarıysa muhakkaktı. Bu da benim tesellim olmuştu.

Şâirliği büyüktür, denemeciliğindeyse ayrıksı bir üslûpçudur. Yazdıklarını kaçırmamaya çalışıyorum, zira onun denemelerini okurken çok keyif alıyorum. Hepsi toplandığında nefis bir alfabetik ‘Haydar Ergülen Ansiklopedisi’ olur. Öteki bir kırk yıllık müşterek dostumuz olan Orhan Tekelioğlu 20 Mart 2022 günü T24’te ‘Yüzeysel’ hasebiyle Haydar Ergülen’in denemeciliğindeki kapılar için gerçek saptamalar yaptığından, onları burada yinelemeyeceğim. Yalnızca ‘Yayan Yapıldak’taki kimi denemelere kendim için bir iki zeyl düşmek niyetindeyim.

Örneğin, ‘Avare’ denemesine derkenaren Sadri Alışık yazdım. Biraz ‘Turist Ömer’, biraz da ‘Haşmet İbriktaroğlu’. Rol icabı ‘Turist Ömer’ yahut ‘Haşmet İbriktaroğlu’ değildir Sadri Alışık. İkisi birlikte Sadri Alışık oluyorlar, Sadri Alışık ile avareliği büyütüyorlar. Tahminen de ‘Turist Ömer’ ve ‘Haşmet İbriktaroğlu’ imgeleri kendisinden daha sahicidir. Zira onlar daima aşk hâlinde ‘gönülgezen’ adamlardır. ‘Bavul’ denemesini okurken aklıma daima Yahya Kemal’in bavulu geldi, yaman bir yalnızlık hâlidir Yahya Kemal’de bavul. ‘Ceylan’ denemesi için Çıkarı Bedih’in sesi ‘Urfa’nın Etrafı Dumanlı Dağlar’ olarak kulak zarlarımda yankılandı. ‘Gezme ceylan bu dağlarda seni avlarlar/Anandan babandan yardan farklı koyarlar/Urfa dağlarında gezer bir ceylan/Yavrusunu kaybetmiş ağlıyor yaman/Yarimin kederine bulamadım derman/Gezme ceylan bu dağlarda seni avlarlar/Anandan babandan yardan farklı koyarlar’. ‘Urfa’nın Etrafı Dumanlı Dağlar’ türküsünü, bu yıl içinde 1984 Yayınevi’nde çıkması planlanan ‘Yaralı Gönül’ isimli romanımda çoğaltarak yazarken, yüzlerce sefer dinlemiştim.

‘Gezgin’ denemesi benim de aklıma Metin Altıok’un birinci şiir kitabını getirdi. Dost Yayınevi 1976 yılında 48 sayfa olarak yayımlamıştı. Kahverengi-beyaz bir kapağı vardı. Üniversite yıllarımda paltomun cebinde cildi dağıldı. Safa’ya gittiğimizde, Ahmet Zeki Pamuk ve merhum Cengiz Güngör ile o kitaptan çok şiir okumuştuk. ‘Islık’ denemesinde çocukluğumun sinemalarına yuvarlandım. Sinema kopup yanınca, seyircilerin “Uyuma makinist!” ıslıklarıyla o karanlık salonlar yıkılırdı. ‘Nar’, en sevdiğim meyvedir. Bir de nar denilince aklıma Sergey Paracanov’un 1969 imali fevkalade sineması ‘Narın Rengi’ ve Haydar Ergülen geliyor. Zira o Nar’ın babasıdır. ‘Öğle’ denemesinde, Mehmet Kemal’e bir selam çaktım. ‘Orman’ denemesinde aklıma birinci Liviu Rebreanu’nun bizde 1973 yılında Tel Yayınları’ndan çıkan ‘Asılmışlar Ormanı’ romanıyla Andrzej Wajda’nın 2007 üretimi ‘Katyn Katliamı’ sineması geliyor. ‘Piyade’ denemesinde çok güldüm. Haydar’ı asker giysileriyle birkaç sefer Bostancı’da görmüştüm. Sanırım ben ondan bir yıl sonra Besim Dalgıç ile birlikte askere gittim. Kâğıt üzerine ‘piyade’ yazmışlardı ancak, ‘sakıncalı piyade’lik bile yapamadık. Bir gün Besim’in o günlerin kara mizahını yazacağına inanıyorum. Nitekim de çok komik günlerdi. ‘Yörük’ denemesinde, babaannemi anımsadım. ‘Gök Hakkı’ lâkaplı dedemin ailesi 1860 başlarında Bolkar Dağları’ndaki Efrenk köyüne yerleştirilmiş Kafkasya muhacirlerindendi, yoksulluktan yıllarca dağlarda eşkıyalık yapmışlar, Ulusal Mücâdele’deyse Fransız’a karşı savaşmışlardı. Köye ‘Aslanköy’ denilince de, dedem, bir Yörük kızını, yani babaannemi kaçırıp, yerleşik tertibe geçmiş. Keçileri çok sevmem, damarlarımdaki Yörük kanından olmalı.

Yaz geldi, cehennem sıcakları başladı. Deniz kıyılarına veya serin yaylalara kaçamayanlardansanız, kitaplarla ‘çoğalmaya’ bakın. Size birinci teklifim de, tabiatın dünyaya selamını getiren ‘Yayan Yapıldak’ olacaktır. Zira, her sayfasında farklı farklı ‘rüyâlar üreten’ bir kitap…

RÛHEN VEFÂDA İKAMET EDEN ‘FİLOZOF’

Haydar Ergülen ile orta sıra telefonla görüşmemize rağmen, geçtiğimiz pazar gününe kadar, nereye taşındığını sormayı daima unutmam çok tuhaftır. Sıcakların birden bastırdığı o pazar sabahında, Ali Aktan ile onun İthaki Yayınları’ndan çıkan ‘yolyazı’ kitabı ‘Yayan Yapıldak’ını almak için Erenköyü’ndeki Penguen Kitabevi’ne girdik. Sistemlerinde ‘Yayan Yapıldak’ görünmesine rağmen, şiir ve deneme raflarında on dakika boyunca aradılar, bulamadılar. Biraz güldürmek için Haydar Ergülen’i ararken, ‘Yayan Yapıldak’ ideoloji raflarından çıktı. Her kim ‘Yayan Yapıldak’ı oraya koyduysa aslında haksız sayılmazdı. Zira, Haydar Ergülen şâir ve denemeci olduğu kadar ‘çokinsan’ bir filozoftur da, bu yüzden vazifeli arkadaş ‘Yayan Yapıldak’ı ‘azlıkta hikmet bulanlar’ın rafına daha fazla yakıştırmış olmalıydı. Kitap bulunduğunda, Haydar Ergülen de telefonu açtı. Ona kısaca anlatırken, bu sefer nereye taşındığını sormayı unutmadım. Aslında artık pek de kıymetli değildi, zira ben onu çoktan rûhen vefâda ikamet edenler ortasına kaydetmiştim.

Related Posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.